Machikoba no Techo ngày 11 tháng 9 năm 2026

Vì sao con người lại bị cuốn hút bởi hội họa và tranh ký họa? Nếu chỉ cần ghi lại hiện thực cho chính xác, thì ảnh chụp là đủ. Gương mặt người, phong cảnh, ánh sáng — ảnh chụp ghi lại nhanh hơn và chính xác hơn.

Vậy mà, ở bảo tàng, chúng ta vẫn dừng chân trước một bức tranh. Một nét bút chì, một chút đậm nhạt của màu vẽ, lại níu giữ ánh mắt ta. Thật là lạ.

Tương truyền Leonardo da Vinci đã giữ bức Mona Lisa bên mình suốt nhiều năm, và tiếp tục thêm nét cọ cho đến tuổi già. Nếu sự hoàn hảo chỉ là “vẽ giống hệt như thật”, có lẽ bức tranh đã hoàn thành sớm hơn nhiều. Nhưng điều ông theo đuổi hẳn không chỉ là sự chính xác đơn thuần.

Mona Lisa trông như đang mỉm cười.
Cũng trông như hơi buồn.
Trông điềm tĩnh, mà cũng như bất an.

Ấn tượng thay đổi đôi chút theo tuổi tác và trải nghiệm của người xem, thậm chí theo tâm trạng ngày hôm đó. Tôi nghĩ, chính vì trong bức tranh không phải điều gì cũng được quyết định trọn vẹn, nên mới có chỗ để người xem bước vào.

Thế nhưng, công việc của xưởng nhỏ chúng tôi lại hoàn toàn ngược lại. Trong thế giới máy công cụ, đôi khi chúng tôi theo đuổi đơn vị một phần nghìn milimét — 0,001 mm, tức 1 micromet. Đó là thế giới mà mắt thường gần như không phân biệt được.

Gia công khuôn.
Dò theo đường viền bằng cắt dây tia lửa điện (wire EDM).
Nhìn kim đồng hồ so.
Nghi ngờ độ võng của dao cụ.
Tính đến cả biến dạng nhiệt của chính cỗ máy.

Khi nhiệt độ thay đổi, cả kim loại lẫn máy móc đều giãn nở và co lại một chút. Nếu bản vẽ ghi 10,000 mm, chúng tôi đưa nó đến gần 10,000 mm nhất có thể. Trong thế giới này, sự mơ hồ là kẻ thù. Đo sai số, tìm nguyên nhân, sửa lại, rồi đo tiếp.

Công việc sản xuất, có thể nói, là “công việc gọt bỏ những gì thừa thãi”.

Thế nhưng thú vị ở chỗ, một sản phẩm được làm ra bằng việc theo đuổi độ chính xác đến mức đó lại không nhất thiết phải giống hệt vật thật.

Lấy egi làm ví dụ. Vì là mồi giả mô phỏng con tôm, nên nếu làm càng gần con tôm thật thì câu được nhiều nhất chăng? Nếu là mồi giả mô phỏng con cá, thì có nên làm càng giống cá thật càng tốt? Có lẽ không đơn giản như vậy.

KensakiSP, Sutte nổi xốp cứng và VivinSutte của chúng tôi đều có hình dạng đối xứng, giống như một ống trụ quấn vải.

Không trông giống con tôm.
Cũng không trông giống con cá.
Vậy mà suốt nhiều năm, các ngư dân câu mực vẫn tiếp tục sử dụng.

Ukipla Hybrid Hook còn đơn giản hơn nữa: hình dạng như một que mảnh dài quấn vải. Nó không mô phỏng trung thực bất kỳ sinh vật nào. Vậy mà khi ở dưới biển, nó bắt đầu mang một thứ “cảm giác sống”.

Đây chính là chỗ thú vị của việc làm ra sản phẩm. Trong sản xuất, sai số được xóa đến giới hạn. Nhưng trong thiết kế, đôi khi chúng tôi cố ý phá vỡ sự cân bằng.

Vát bề mặt đi một chút.
Dịch trọng tâm đi một chút.
Tạo ra chỗ đón nước mạnh và chỗ để nước trôi qua.
Chọn một mặt cong khẽ thay vì đường thẳng hoàn hảo.

Làm trái phải đối xứng hoàn toàn, để lần nào cũng vạch đúng một quỹ đạo như đã tính. Điều đó chưa chắc đã tạo nên chiếc egi tốt nhất.

Tôi cho rằng làm ra sản phẩm không phải là “công việc làm cho mọi thứ chính xác”.

Chính xác đến đâu, và từ đâu thì phó thác cho tự nhiên?

Quyết định ranh giới ấy cũng là công việc của thiết kế.

Ở xưởng nhỏ, chúng tôi theo đuổi 1 micromet. Nhưng thứ chúng tôi bán cho khách hàng không phải là 1 micromet.

Chúng tôi theo đuổi độ chính xác để loại bỏ sự ngẫu nhiên khỏi sản phẩm. Xóa đi những sai số không mong muốn. Rồi chỉ giữ lại những gì còn sót lại sau cùng, như ý đồ của người thiết kế.

Gọt đi chỗ nào.
Giữ lại chỗ nào.
Quyết định điều gì.
Không quyết định điều gì.

Chính sự tích lũy của những phán đoán đó làm nảy sinh “nét mặt” trên một sản phẩm.

Dù thiết kế một chiếc egi tinh xảo đến đâu, chúng tôi cũng không thể chi phối mọi thứ dưới biển.

Có dòng nước.
Có nhiệt độ nước.
Có độ căng của dây.
Có người điều khiển cần câu.
Và ở phía bên kia, có sinh vật.

Ở xưởng, chúng tôi theo đuổi độ chính xác xa nhất có thể. Nhưng từ khoảnh khắc ra biển, một thế giới không thể quyết định chỉ bằng thiết kế của chúng tôi bắt đầu.

Tôi nghĩ như vậy là tốt. Thậm chí, chính vì có khoảng trống đó mà dụng cụ mới trở thành của người sử dụng.

Cùng một chiếc egi, chuyển động khác nhau tùy người dùng.
Cùng một nơi, nét mặt thay đổi theo dòng nước.
Và đôi khi, nó cho thấy những chuyển động mà chính chúng tôi, người thiết kế, cũng chưa từng tưởng tượng.

Tôi nghĩ niềm vui của việc làm ra sản phẩm nằm ở đó.

Làm chính xác đến 1 micromet, rồi để lại khoảng trống nhỏ cuối cùng cho biển.

Không quyết định hết mọi thứ.
Nhưng những gì cần quyết định thì quyết định triệt để.
Có lẽ, không ngừng suy nghĩ về ranh giới ấy chính là công việc của xưởng nhỏ chúng tôi.

Điều chúng tôi đang tìm kiếm, là chỗ để người dùng egi và sutte bước vào.